5 . احمد بن على نسايى از اهالى نسا از توابع خراسان بزرگ ، متوفاى 303 هجرى و صاحب كتاب سنن النسائى . 6 . محمد بن يزيد قزوينى معروف به ابن‌ماجه از اهالى قزوين ، متوفاى 273 هجرى و صاحب كتاب سنن ابن ماجه . ب ) مدرسه اهل‌بيت و كتب اربعه ( كتاب‌هاى چهارگانه شيعه ) : چهار كتاب مشهور حديثى شيعه متعلق به سه نويسنده مبرز ايرانى است : 1 . محمد بن يعقوب كلينى اهل كلين از توابع رى ، متوفاى 329 هجرى و صاحب كتاب الكافى . 2 . محمد بن على بن بابويه القمى معروف به شيخ صدوق از اهالى قم ، متوفاى 381 هجرى و صاحب كتاب من لا يحضره الفقيه . 3 . ابوجعفر محمد بن حسن طوسى معروف به شيخ طوسى از اهالى طوس خراسان ، متوفاى 460 هجرى و صاحب دو كتاب التهذيب و الاستبصار . چهار . حوزه علوم عقلى در اين حوزه نيز ايرانيان به دليل دارا بودن نقشى فعال و برجسته به عالم اسلام خدماتى شايان‌توجه نمودند : 1 . فضل بن ابوسهل بن نوبخت ، از خاندان بزرگ نوبختى . 2 . فضل بن شاذان نيشابورى از ياران سه امام شيعه ( امام رضا ، امام جواد و امام هادى عليهم السلام ) . 3 . محمد بن عبدالله جرجانى اصفهانى . 4 . ابوعلى ابن‌مسكويه رازى اصفهانى . 1 . بزرگان متكلم : حسن بصرى ، و اصل بن عطا ، ابوهذيل علاف ، ابراهيم بن سيار ، راوندى ، الجبائى خوزستانى ، ابواسحاق شيرازى ، امام الحرمين جوينى و امام محمد غزالى ، همگى از متكلمان بزرگ ايرانى بودند . 2 . بزرگان فلسفه : ابوالعباس سرخسى ، ابوزيد بلخى ، ابوسليمان منطقى سجستانى ، فارابى ( معلم ثانى ) ، ابن‌سينا ، بهمنيار بن مرزبان آذربايجانى ، شهاب‌الدين سهروردى ، ابوالعباس لوكرى ، خواجه نصيرالدين طوسى ، قطب‌الدين رازى ، قطب‌الدين شيرازى ، صدرالدين دشتكى ، جلال‌الدين دوانى ، ميرداماد استرآبادى و صدرالدين شيرازى ( صدرالمتألهين ) ، همگى جزء فيلسوفان بزرگ ايرانى بودند .